Indeks Gunning Fog (wskaźnik mglistości) sprawdza, ile lat formalnej edukacji potrzebuje odbiorca, żeby bez problemu zrozumieć Twój tekst już przy pierwszym czytaniu. Krótkie i proste zdania zawsze wypadają w nim lepiej niż kilometrowe tasiemce. Autorzy używają go głównie po to, by przyciągnąć przeciętnego czytelnika i rozwiać tę całą językową „mgłę”, przez którą ludzie po prostu uciekają ze strony.

Czym właściwie jest indeks Gunning Fog?

To formuła czytelności opracowana przez Roberta Gunninga w 1952 roku. W skrócie: bierze średnią długość zdań oraz odsetek trudnych słów i zamienia to na konkretną klasę w szkole. Im niższy wynik, tym łatwiej się to czyta. Wynik bezpośrednio przekłada się na lata nauki, więc od razu widzisz, czy Twój tekst bez trudu ogarnie szóstoklasista, czy może zrozumie go dopiero absolwent uniwersytetu.

Kto stworzył tę formułę?

Autorem jest Robert Gunning, amerykański przedsiębiorca. Stworzył ten wskaźnik, gdy zauważył, że ówczesne gazety i pisma biznesowe były przeładowane sztucznym, napuszonym językiem, którego młodzi ludzie kompletnie nie rozumieli. W latach 40. powołał specjalny zespół ds. czytelności, współpracował z ponad 60 redakcjami gazet i magazynów, i mocno promował prosty, przejrzysty język w pracy – tak, aby czytelnik po prostu wiedział, o co chodzi.

Jak obliczyć wynik?

1. Weź z tekstu próbkę liczącą około 100 słów.
2. Policz zdania i podziel liczbę słów przez liczbę zdań, by uzyskać średnią długość zdania (ASL).
3. Policz trudne słowa mające co najmniej trzy sylaby (pomijając nazwy własne, słowa z łącznikiem i dwusylabowe czasowniki), a następnie podziel ich liczbę przez łączną liczbę słów, by otrzymać odsetek trudnych słów (PHW).
4. Dodaj ASL do PHW i pomnóż wynik przez 0,4 – otrzymasz odpowiedni poziom klasy: Poziom edukacji = 0,4 × (ASL + PHW).
5. Albo skorzystaj z pełnego zapisu: 0,4 × ((słowa ÷ zdania) + 100 × trudne słowa ÷ słowa).

Co oznaczają poszczególne wyniki?

Wyniki mieszczą się zwykle w przedziale od 0 do 20 i odpowiadają kolejnym poziomom edukacji (w systemie amerykańskim). Wynik 7 lub 8 to absolutny ideał. Powyżej 12 tekst staje się męczący dla większości dorosłych, a publikacje naukowe i akademickie lądują powyżej 17.

Jeśli piszesz do szerokiego grona odbiorców, celuj w 7 lub 8. Szóstoklasista poradzi sobie z tekstem na poziomie 6, a dorośli najchętniej i najpłynniej czytają treści oscylujące wokół 8.

Dlaczego czytelność w sieci ma aż takie znaczenie?

Ciężki, przekombinowany tekst na stronie sprawia, że czytelnicy uciekają w mgnieniu oka. Kiedy słownictwo przekracza poziom odbiorcy, zaangażowanie i klikalność natychmiast spadają na łeb na szyję – niezależnie od tego, czy tworzysz treści dla dzieci, czy dla lekarzy. Dopasowanie słów do odbiorcy to najprostszy sposób, by zatrzymać ludzi na stronie zamiast patrzeć na rosnący współczynnik odrzuceń.

Jak obniżyć wynik i uprościć tekst?

Główna zasada jest banalnie prosta: mniej wielosylabowych słów i krótsze zdania pisane codziennym językiem. Wystarczy wkleić tekst lub link do darmowego narzędzia, by na bieżąco kontrolować wskaźnik. Na characterconverter.com wszystko przelicza się lokalnie w Twojej przeglądarce, więc żaden tekst nie jest nigdzie zapisywany.

• Dziel tasiemcowe zdania na krótsze fragmenty
• Zmieniaj skomplikowane wyrazy na prostsze synonimy
• Wyrzucaj branżowy żargon tam, gdzie niczego nie wnosi
• Po każdej poprawce sprawdź próbkę jeszcze raz

Gdzie ta metoda ma swoje ograniczenia?

Nie każde długie słowo jest od razu trudne w odbiorze, więc wskaźnik czasami niepotrzebnie karci za zupełnie normalne wyrazy. Sam Gunning projektował ten indeks jako wskazówkę diagnostyczną, a nie sztywny szablon do pisania. Twój własny wyczuciowy filtr jest tu najważniejszy – zwłaszcza gdy temat wymaga precyzyjnych terminów specjalistycznych.

Kto korzysta z tego na co dzień?

Korzystają z niego naukowcy i czasopisma medyczne – przykładowo Journal of X-Ray Science and Technology wymaga wyników poniżej 16. Sięgają po niego także autorzy dokumentacji technicznej, dziennikarze czy marketerzy, którzy chcą tworzyć bardziej przystępne komunikaty. Prawda jest taka, że nawet lekarze o wiele chętniej czytają proste, zwięzłe artykuły niż opasłe, hermetyczne publikacje.

O co ludzie pytają najczęściej?